Nihai maksat elbette duvara karşı secde etmek değildir; fakat o olmadan da olmaz. Büyükler “gel, duvara secde etme” derken secdeyi terk etmeyi söylemezler. Secdenin manasını gaye edin derler.
Secde bilindiği gibi yapılır; fakat surette durulmaz, orada kalınmaz; mana talep edilir, uğruna gayret edilir; mana, kulun çabasıyla Cenab-ı Hakk’ın lütfunu celb etmesi ile kuluna ulaşır.
Kula düşen, o suretten geçirilmesini niyaz etmektir. Kulun elinden tutup yoluna ileten Cenab-ı Hakk’tır.
Ey dostum, Allah’a ulaşmayan yollar hep karanlıkta biter.
Allah’ım, bu secdemin cemaline karşı olmasını nasip et.
Ceyhun